class "kapsulicerik_icsol1" İçeriği Buraya Gelecek

EKONOMİK FAALİYETLERİN ETKİLERİ

Yeryüzünde farklı coğrafi özellikler ve bunlara bağlı gelişen farklı ekonomik faaliyetler vardır. Bazı bölgelerde tarım faaliyetleri yaygın olarak yapılırken bazı bölgelerde sanayi, turizm, ticaret gibi başka ekonomik faaliyetler yaygın olarak yapılır. Ekonomik faaliyetler bölgenin sosyal ve kültürel yaşam biçiminede etki yapmaktadır.

İnsanlığın ilk zamanlarında insanlar toplayıcılık ve avcılık yapıyorlardı. Geçim kaynakları bu olduğu için göçebe hayat tarzını benimsemişlerdi. Bu durum tabiki diğer bütün sosyal ve kültürel yaşam biçimlerini de etkiliyordu. Yerleşik hayata geçmemişlerdi mağaralarda yaşıyorlardı, avcılık konusunda kendilerini yetiştiriyor ve zorlu yaşam şartlarına ayak uydurmaya çalışıyolardı. Daha sonraları tarımla uğraşmaya başladılar ve bu durumda yerleşik hayata geçtiler. İlk yerleşmeler kuruldu ve bu yerleşmelerde çeşitli eserler inşaa ettiler. Yaşam şartlarını yerleşik hayata uygun biçimde şekillendirdiler. Köyler kurdular ve köyler arası ticaret başladı. Görüldüğü gibi insanların ekonomik faaliyetleri sosyal ve kültürel hayatı etkilemektedir.

Sanayi Devrimi öncesinde dünyada yaygın olan ekonomik faaliyet türü tarım ve hayvancılıktı. Tarım toplumlarında insan gücüne ihtiyaç çok olduğu için aileler genellikle çok çocukluydu. Bu durumda kalabalık aileler meydana gelmiş ve aile içindeki ilişkilerde buna göre şekillenmişti.

Sanayi devriminden sonra ekonomik faaliyetler çok çeşitlenmiştir.Sanayi ile nüfus belli başlı yerlerde toplanmış ve şehirler gelişmiştir. Gelişen bu şehirlerde farklı meslek gruplarında çalışan insanlar bir arada yaşamıştır. Böylece farklı kültürlere ve farklı gelirlere sahip insanlar birbiriyle etkileşim içinde olmuştur. Ailelerdeki çocuk sayısı azalmıştır. Buna bağlı olarak aile yapıları değişmiştir. İnsanların ihtiyaçları çeşitlenmiş ve herkes kendi ihtiyacı doğrultusunda hareket etmiştir. Bazıları lüks restorantlarda yemek yerken bazıları evinde daha ucuz yemekler yiyerek geçimini sağlayabilmiştir.

 

EKONOMİK FAALİYETLERİN ETKİLERİNE ÖRNEK BİR İNCELEME
RUHR BÖLGESİ

Ruhr sanayi bölgesi Kuzey Fransa'dan başlayıp Belçika, Hannover ve Saksonya'dan Slezya'ya kadar devam eden büyük bir sanayi bölgesidir. Bu bölge sanayi devriminin bütük kademelerini yaşamış olduğu için örnek bir inceleme alanıdır.

Ruhr bölgesi önemli kömür madeni alanıdır. Kömür üretimi ile sanayi için gereken enerji sağlandığı için bölge sanayisi hızla gelişmiştir. İlk başlarda kömür ve çelik üretimi ile önem kazanan bölge günümüzde bilişim teknolojisi, lojistik ve alternatif enerji üretimi ile önemini devam ettirmektedir.

Kömür yataklarına sahip olan Ruhr Havzası kömürün sanayide enerji olarak kullanılmaya başlaması ile demir-çelik, kömür, çimento, kimyasal maddeler, makine, taşıt, elektronik aletler, gemi yapımı, tekstil ve gıda sanayisinde yerini almıştır. Bir çok sanayi dalının bölgede kurulması ile nüfusu hızla artmıştır. İhtiyaçların çeşitlenmesiyle bölgede bunlardan başka sanayi faaliyetleri ile hizmet sektörüde gelişmeye başlamıştır. Zamanla çevre teknolojileri, bilişim,yazılım, sigorta, maliye gibi hizmet sektörleri de gelişmiş ve önemli fuar merkezi haline gelmiştir.

Tüm bu gelişme devam ederken bir taraftanda bölge genişlemektedir. Çevre köyleride içine alarak çok daha geniş bir şehir haline gelmiştir. Günümüzün önemli şehirleri bu bölge içinde yer almaktadır.

 

ŞEHİRLEŞME, SANAYİ VE GÖÇ İLİŞKİSİ

Sanayileşme, göç ve şehirleşme süreci biribiri ile sıkı ilişkilidir. Sanayileşme ile nüfus sanayinin olduğu yere göç eder ve buralarda kalabalık şehirler ortaya çıkar. Genellikle bu göç hareketi çok hızlı gerçekleştiği için çarpık ve plansız kentleşme ile bazı çevre sorunları ortaya çıkmaya başlar.

Sanayi devrimi öncesinde şehirlerin neredeyse tamamında tarıma bağlı gelişen sosyal ve kültürel ortam hakimken sanayi devrimi sonrasında birbirinden farklı sanayi kolları ve meslek grupları ortaya çıktı. Buna bağlı olarak nüfusun sosyal ve kültürel yapısıda değişime uğradı.

Sanayileşme ve şehirleşme aslında olumlu özelliklere sahip unsurlardır. Fakat bu olgunun unsurlarından biri de kaçınılmaz olarak göçtür. Göç olgusu ise olumsuz sonuçlar doğuran bir kavramdır. Kırsal kesimin itici faktörleri ile şehirlerin çekici faktörleri sonucu köyden kente göç başlar. Hızlı göç alan yerlerde ise bir takım problemler ortaya çıkar. sanayileşme ile hızla göç alan şehirlerde gerçekleşen durumlardan biri arsa ve bina fiyatlarının hızla artmasıdır. Gelen göçe binalar yetersiz kalınca yeni binaların yapımı için yeni araziler kullanılır. Bu durumda ormanlık alanlar ile tarım alanları tahrip edilerek yerleşmeye açılır. Aynı şekilde tahrip edilen araziye yeni sanayi alanlarıda kurulur. Bu durum başlı başına çevre sorunlarını doğurur. Hızlı göçün bir olumsuz etkiside çarpık kentleşmedir. Sanayi faaliyetleri için gelen nüfus barınmak için şehirlerin etrafında gecekondular oluştururlar. Şehirlerde görülen bu gecekondulaşmada şehirlerin sorunlarından biridir. Yine aşırı derecede göç alan yerlerde işsizlik sorunlarıda başlayarak baçka bir şehir problemlerini ortaya çıkarır.

 

SANAYİ, GÖÇ VE ŞEHİRLEŞME SÜRECİNE ÖRNEK İNCELEME
GEBZE'NİN KENTLEŞME SÜRECİ

Türkiye'de 1960 yılından sonra başlayan sanayileşmeye bağlı olarak meydana gelen göç ve şehirleşme hareketleri Gebze ve yakın çevresinde de yoğun olarak görülmüştür. Gebze'de ki sanayileşme nüfusun hızla artmasına ve köyden kente göçün bölgede yoğunlaşmasına sebep olmuş, bu durum yeni yerleşim alanlarına olan ihtiyacını arttırmıştır.

Gebze'de nüfus 19. yüzyılda daha çok kırsal alanlarda yaşamaktaydı. 1960 yılından itibaren başlayan göç dalgası 1980 yılının başından itibaren önlenemez bir hal almıştır. Kentleşme hızının sanayileşmenin önüne geçmesiyle birlikte şehrin etrafındaki bağ, bahçe ve tarım arazileri büyük bir hızla yerini altyapısı olmayan yerleşim alanlarına bırakmıştır.

1960'lı yıllardan sonra Türkiye'de tarımsal alandaki makineleşme ve belli başlı büyük kentlerdeki sanayileşme hamleleri kentlerdeki nüfus artışının en önemli nedeni olmuştur. Gebze'de özellikle otoyol yapımından sonra, bu yol çevresinde kurulan dev sanayi kuruluşları ve sanayi bölgeleri inşa edilmesi nüfus çeken bir mıknatıs görevi görmüştür.

Gebze kara, deniz ve demir yollarının birbirleriyle kesiştiği önemli bir kavşak noktasında bulunması nedeniyle sanayi kenti haline dönüşmüştür. Ülke genelindeki 500 büyük fabrikanın yaklaşık %10'u Gebze'de faaliyet göstermektedir. Özellikle boya, plastik, elektrik, metal, dokuma, oto yedek parça, makine ve kimya sanayisinin önde gelen fabrikaları Gebze'nin değişik yerlerinde üretimlerine devam etmektedirler.

Gebze, zengin tarihi geçmişe sahip, ekonomisi sanayi ve ticarete dayalı, Türkiye'nin hızla gelişen şehirlerinden biridir.

2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı 12.Sınıflar Coğrafya Ders Kitabından Alıntıdır.

 

ZITLIKLAR KENTİ: BOMBAY (MUMBAİ)

Hindistan’ın kuzeybatı kıyısında yedi ada üzerinde kurulmuş olan Bombay, dünyanın en kalabalık kentlerinden biridir. Ülkenin diğer kentlerine göre yaşam standartlarının daha yüksek olması, buraya çok sayıda insanın göç etmesine neden olmaktadır. Bu nedenle kent, farklı toplulukların ve kültürlerin çeşitliliğini yansıtır. Aşırı nüfus artışı ve yoksulluk en önemli sorunlardan biridir. Kentte yoğun bir konut sıkıntısı yaşanmakta ve aşırı nüfus artışını önlemek amacıyla yeni sanayi ve ticaret merkezlerinin kurulmasına izin verilmemektedir.

Zıtlıkları bir arada barındıran Bombay, bir yandan evsiz insanlarla dolup taşarken bir yandan da dünyanın en pahalı evlerine sahiptir. Hızlı sanayileşmeye bağlı olarak kentin çeşitli bölümlerinde gecekondu semtleri bulunmaktadır. Bombay’ın yaşam alanlarının pek çoğunda hayvansal yakıt kullanılırken Hindistan’ın nükleer reaktörleri de burada bulunmaktadır.
Bombay’da ulaşım sistemi yeterli değildir. Trenler ve belediye otobüsleri başlıca ulaşım araçlarıdır, uluslararası iki havaalanı ve özellikle Bombay Limanı, Hindistan’ın dış ticaretinde çok önemli bir yere sahiptir.
Bombay, ülkenin en önemli ticaret, finans, kültür ve eğlence merkezidir. Kentte çok sayıda müze, kütüphane, tiyatro, sinema, kültür ve sanat merkezi bulunmaktadır. Ayrıca Bombay, “Bollywood” olarak adlandırılan Hint sinema sanayisinin de merkezidir. Kent, bunun yanı sıra çıkarılan çok sayıda gazete, televizyon ve kurulan radyo istasyonuyla da önemli bir medya merkezidir.

 

 

 

class "kapsulicerik_icsag1" İçeriği Buraya Gelecek


Lise Coğrafya Dergisi öğrencilere hizmet eden ücretsiz sitedir. İçeriğimizin tamamı özgündür. Sitemiz okula yardımcı kaynaktır. Sitemizde ki hiç bir veri kopyalanamaz ve kullanılamaz, ancak kaynak gösterilerek ve bilgi vererek kullanabilirsiniz. Kaynak göstererek kullanma hakkı sadece öğrencilere aittir. Ticari amaçla kopyalanması, basılması, yayınlanması kesinlikle yasaktır.