class "kapsulicerik_icsol1" İçeriği Buraya Gelecek

LEVHALARIN OLUŞUMU

Çekirdek, manto ve yerkabuğu katmanlarına ayrılan dünyanın en dış katmanı olan yerkabuğu bir bütün parça olarak yerin etrafını sarmıyor. Yer kabuğu yerin iç kısmından gelen kuvvetler tarafından parçalanmış bir şekildedir.

Yerin iç kısmındaki manto, hareketli yarı eriyik yarı akışkan mağma ile oluşmuş ve bu mağma üzerindeki yerkabuğunu bir gemi gibi sallamaktadır. Bu sarsıntılar yerkabuğunun bazı yerlerinde tahribata yol açmış ve kabukta çatlaklar oluşturmuştur. Bu sayede yerin iç kısmından gelen enerji de dışarıya çıkma fırsatı bulmuş ve dünyanın devamı gerçekleşmiştir. İşte burada anlatıldığı gibi yerkabuğu parçalara bölünmüştür ve bunlara levha ismi verilmiştir.

Bu levhalar aslında çok sayıda olup büyük levhalar daha fazla önem arzettiği için konu edilmiştir.

Levhalar oluşumları bakımından iki türe ayrılmaktadır. Bunlardan biri kıtaların altında kalınlığı fazla olan kıtasal levha (kıtasal kabuk)'dır. Diğeri ise daha çok okyanus altlarında kalınlığı artan kıtasal kabuktan daha ağır olan okyanusal levha (okyanusal kabuk)'dır.

LEVHA HAREKETLERİ

Yerkabuğunu oluşturan levhalar üzerlerinde yüzdükleri mağmanın etkisiyle hareket etmektedir. Bu hareket insanların hissedemeyeceği kadar yavaş olduğu için sadece büyük ve ani hareketler oluştuğunda bunun farkına varmaktayız. Levha hareketlerine yerkabuğu hareketleri ya da tektonik hareketler de denilmektedir. Levhaların hareketleri sonucu yeryüzünde değişiklikler meydana gelir. Yeryüzünde değişiklikler oluşturan bu kuvvete iç kuvvetler adı verilir.

Levhaların hareket etmesi olayına kıtaların kayması teorisi ismi verilir. Yani yer yüzünde oluşan bazı yeryüzü şekilleri ve bazı olaylar kıtaların kayması teorisi ile açıklanmaktadır. Günümüzde bu teori geliştirilerek Levha Hareketleri Teorisi ismini almıştır. Bu teoriye göre günümüzden 465 milyon yıl önde bir arada bulunan kıtalar zamanla birbirinden ayrılmış ve günümüze kadar birçok büyüklü küçüklü levhalardan oluşmuştur. Bu oluşum günümüzde de devam etmekte ve kıtalar yer değiştirmektedir.

Levhalar kıtalar ve denizler altında devam ederek biryerlerde birbirleriyle sınır oluştururlar. Bu sınır hatlarında bazen çarpışırlar bazen ayrılırlar bazende yan yana geçerler. Levhaların birbirlerinden uzaklaşmaları sonucu yerin iç kısmındaki mağma oluşan boşluktan yukarı çıkarak okyanus ortası sırtlarını oluşturur.

Atlas Okyanusunun tabanında kuzey güney yönünde uzanan "S" biçimindeki okyanus sırtları bu şekilde oluşmuştur.

İki okyanusal levhanın çarpışması sonucu derin okyanus çukurları ile volkanik ada yayları oluşur. Japonya irili ufaklı bir çok volkanik ada yayı üzerine kurulmuş olan bir ülkedir. Mariana çukuru okyanus çukurlarından biridir.

 

İki kıtasal levhanın yada okyanusal levha ile kıtasal levhanın çarpışması sonucunda levhalardan birinde kıvrılma ya da kırılmalar meydana gelerek sıradağlar oluşur.

 

JEOLOJİK DEVİRLER

Oluştuğu Zaman Zaman Jeolojik Devirler Başlıca Olaylar
65 milyon yıl önce SENOZOİK

Kuvaterner

İklim ılıman ve soğuk olarak değişimli.

En az dört buzul dönemi.

Sierra Nevada yükseliyor.


Tersiyer

İklim soğuk.Dağlar biraz daha yükseliyor.

Kuzey Yarımküre’de yoğun buzullaşma var.Kuzey ve Güney Amerika,Panama Kanalı’nın yükselmesi ile birleşiyor.

İklim değişken.

Güney Yarımküre’de yoğun buzullaşma var.Arap Yarımadası Kalkanı-Avrasya çarpışması başlıyor.Anadolu şekilleniyor.

Alp ve Himalayalar yükselmeye başlıyor.Güney Amerika Antartika’dan ayrılıyor.

Avustralya Antartika’dan ayrılıyor.Hindistan Asya ile birleşiyor.

Sığ kıtasal kıyı denizleri yaygın.

213 milyon yıl önce MESOZOİK Kretase Kayalık Dağları oluşuyor.Afrika ve Güney Amerika ayrılıyor.
Jura Ilıman iklim.Avrupa’nın çoğu denizlerle örtülü.Pangea parçalanıyor.Kimmeriyen Kıtası Tetis aracılığı ile Gondwana’dan ayrılıyor
  PALEOZOİK Triyas Kıtalarda dağlar oluşuyor ve bir araya gelerek süperkıtayı oluşturuyor.
Permiyen Güney Yarımküre’de yoğun buzullaşma var.
Karbonifer Sıcak iklim.Karalar alçak ve bataklık.Taşkömürü yatakları meydana geliyor.
Devoniyen Deniz birçok kıtayı istila ediyor.Avrupa’da bazı dağlar oluşuyor.
Siluriyen İklim ılıman.kıtalar genellikle alçak.
Ordovisiyen İklim ılıman.Sığ deniz alçak kıtaları örtmüş.
Kambriyen

İklim ılıman.Genişleyen denizler mevcut kıtaları örtüyor.

Yerkabuğu ve o dönemdeki kıtalar oluşuyor.

  PREKAMBRİYEN
(Kambriyen öncesi)
 

       

 

 

VOLKANLARIN DAĞILIŞI

Yukarıdaki haritada volkanların dağılışı gösterilmektedir.

Yukarıdaki haritada volkanların dağılışı ile levha sınırlarının dağılışı gösterilmektedir.

 

DEPREMLERİN DAĞILIŞI

SICAK SU KAYNAKLARININ DAĞILIŞI

 

 

 

 

 

 

 

class "kapsulicerik_icsag1" İçeriği Buraya Gelecek


Lise Coğrafya Dergisi öğrencilere hizmet eden ücretsiz sitedir. İçeriğimizin tamamı özgündür. Sitemiz okula yardımcı kaynaktır. Sitemizde ki hiç bir veri kopyalanamaz ve kullanılamaz, ancak kaynak gösterilerek ve bilgi vererek kullanabilirsiniz. Kaynak göstererek kullanma hakkı sadece öğrencilere aittir. Ticari amaçla kopyalanması, basılması, yayınlanması kesinlikle yasaktır.