class "kapsulicerik_icsol1" İçeriği Buraya Gelecek

 

TÜRKİYE'DE İLK UYGARLIKLAR, EKONOMİ VE DOĞAL AFETLER

 

MEDENİYETLERİN BEŞİĞİ ANADOLU

Yeryüzündeki en eski yerleşim birimleri Çin, Hindistan, Mezopotamya, Mısır, Akdeniz kıyıları ve Orta Amerika'da kurulmuştur. Türkiye iklim koşullarının elverişli olması, su kaynaklarının çok olması ve verimli topraklara sahip olması ile eski yerleşim yerlerine sahip olmuştur. Türkiye'nin bulunduğu coğrafi konum buradan bir çok uygarlığın da geçiş yapmasına sebep olmuştur. Yapılan araştırmalar Türkiye'de en az 10 bin yıl önce yerleşmelin bulunduğunu göstermektedir.

Türkiye'de Antalya'daki Karain mağarası en eski yerleşme yeridir. Bundan başka Ürgüp, Göreme ve Nevşehir çevresinde tüflerin içinde oluşturulmuş barınaklarda eski yerleşim yerlerindendir. Türkiye'de bulunan bir çok mağarada eski insanlara ait (Paleolitik çağ) kalıntılar bulunmuştur.

Yerleşik hayata geçiş tarımla beraber başlamıştır. Türkiye'de yerleşik yaşamın izleride bulunmaktadır. Neolitik döneme ait kalıntıların bulunduğu bu köylere höyük ismi verilmektedir. Höyüklerin ortak özelliği tarım yapılabilecek alanlara kurulmuş olmasıdır ki bu tarımla uğraşıldığını ve yerleşik hayatın yaşandığını kanıtlar. Günümüzde bir çok yerleşim yeri adını bu eski yerleşim yeri olan höyüklerden almıştır. Bozüyük (Bilecik), Alacahöyük (Çorum), Çatalcahöyük (Konya) gibi yerleşim yeri isimlerini buna örnek verebiliriz.

Eski yerleşim birimlerinden biri de örenlerdir. Bunlar ilk çağ insanlarının düzlük alanlarda kurdukları yerleşim birimleridir. Örenlere daha çok İç Anadolu ile Batı Anadolu'da rastlanır. Bunlarda höyüklerde olduğu gibi yeni yerleşim yerlerine isimlerini vermiştir. Ören (Balıkesir), Ağaçören (Aksaray), Akören (Konya) bunlardan bazılarıdır.

Türkiye'nin bir çok yerinde Hitit, Urartu, Frigya, Lidya ve İyonyalılara ait yerleşim yeri kalıntılarına rastlanır.

 

TÜRKİYE'DE ARAZİ KULLANIMI

Arazilerden başlıca tarım, hayvancılık, turizm, ulaşım, ormancılık, madencilik ve yerleşme alanlarında yararlanılır. Araziden yararlanmada başta arazinin yapısı gelmektedir. Arazinin yüksekliği engebelilik durumu gibi özellikler araziden yararlanma durumumuzu belirler. İklim özellikleri de araziden yararlanmada etkiye sahiptir.

Türkiye'nin yeryüzü şekillerini başlıca dağlar, platolar ve ovalar şeklinde gruplandırabiliriz.

Dağlar Türkiye arazisinde önemli etkiye sahiptir. Kuzey Anadolu Dağları, Toroslar, Batı Anadolu Dağları ve Doğu Anadolu Dağları Türkiye arazisinin büyük bir kısmını oluşturur. Dağlar yüksek ve engebeli yerler oldukları için yerleşme ve ekonomik etkinlikler açısından kullanışlı değildir. Dağlık alanlar yerleşme ve ekonomi alanında kullanışsız olsada ormancılık bakımından elverişli alanlardır. Dağlar madencilik alanında da yararlanılabilen arazilerdir. Turizm etkinliklerinden bazıları ile yaylacılık faaliyeti de dağlık alanlarda yapılabilen etkinliklerdir.

Türkiye arazisinde önemli yeri olan platolar geniş alanlar kaplar. Platolar akarsular tarafından derince yarılmış düzlüklerdir. Türkiye'de ki en yüksek platolar Erzurum-Kars Platolarıdır. Bu platolarda hayvancılık gelişmiştir. İç Anadolu'da bulunan Obruk, Haymana, Cihanbeyli, Bozok platoları başlıca tahıl tarımı alanlarıdır. Ege Bölgesinde bulunan Yazılıkaya platosu ile Güneydoğu Anadoluda bulunan Gaziantep ve Şanlıurfa platolarıda tarım alanı olarak kullanılır. Bu platolarda sadece tarım faaliyeti değil aynı zamanda bunlar yerleşim yerleri olarakta kullanılır. Yükseltisi az olan Çatalça-Kocaeli platosu en çok yerleşme ve sanayi alanı olarak kullanılmaktadır. Buranın coğrafi konumu ulaşım olanakları şehirleşme ve sanayi için elverişlidir. Akdeniz bölgesinde yer alan Teke ve Taşeli platoları karstik bir zemine sahip oldukları için tarım bakımından fazla elverişli değildir. Buralarda daha çok küçükbaş hayvancılık faaliyetlerinden biri olan keçi yetiştiriciliği yapılır.

Türkiye arazisinin bir kısmıda ovalık alanlardır. Ovaalr en önemli tarım alanlarıdır. Türkiye'nin en önemli ovaları deniz kıyısında yer alan delta ovalarıdır. Akarsuların getirdikleri malzemeleri kıyıda biriktirmesiyle oluşan oldukça verimli tarım alanlarıdır. Çukurova, Bafra ve Çarşamba ovaları Türkiyenin en önemli delta ovalarıdır. Özellikle Çukurova endüstriyel tarım ürünleri yetiştirmede en önde gelir. Bunlardan başka Göksu, Amik, Büyük Menderes, Küçük Menderes, Antalya, Adapazarı, Gediz ve Bakırçay ovaları önmli kıyı ovalarımızdandır. Ovalık alanlar en çok tarım alanı olarak kullanılsada zaman zaman yerleşim yeri ve sanayi alanı olarakta kullanılmaktadır.

Vadilerde arazi kullanımı içinde bir yere sahiptir. Vadiler tarım, yerleşme, ulaşım açısından öneme sahiptir. Özellikle geniş tabanlı vadiler tarım açısından elverişli alanlardır.

Kıyılardaki kumsallar deniz turizmi açısından önemlidir.

Türkiye göllerinden de çeşitli amaçlarla yararlanılır. Gölün özelliğine göre bazıları balıkçılık bazıları sulama bazıları tuz ve soda üretimi açısından öneme sahiptir.

Yukarıda Türkiye arazisinin kullanım alanlarını inceledik aşağıda bunlardan bazılarının kullanım oranları verilmiştir.

Türkiye arazisinin kullanılış amaçları başlıca ekili dikili alanlar, meralar, ormanlar ve diğerleri olarak gruplandırılır. Türkiye topraklarının 3'te 1'i ekili dikili alanlardır. Ekili dikili alan oransal olarak artmıştır bunun sebebi mera alanları ile orman alanlarının ekili dikili alanlara çevrilmesidir. Tarım alanlarının yarıdan fazlasında tahıl tarımı yapılır.

Türkiye arazisinin 3'te 1'i mera alanlarıdır. Özellikle iç bölgelerde mera alanları yaygındır.

Orman alanları Türkiye arazisinin 4'te 1'ini kaplar. Ormanların büyük bir kısmı Karadeniz ve Akdeniz bölgesindedir.

Türkiye arazisinin kalan diğer kısmı başka şekilelrde kullanılmaktadır.

 

TÜRKİYE'DE EKONOMİNİN SEKTÖREL DAĞILIMI

 

 

 

 

class "kapsulicerik_icsag1" İçeriği Buraya Gelecek


Lise Coğrafya Dergisi öğrencilere hizmet eden ücretsiz sitedir. İçeriğimizin tamamı özgündür. Sitemiz okula yardımcı kaynaktır. Sitemizde ki hiç bir veri kopyalanamaz ve kullanılamaz, ancak kaynak gösterilerek ve bilgi vererek kullanabilirsiniz. Kaynak göstererek kullanma hakkı sadece öğrencilere aittir. Ticari amaçla kopyalanması, basılması, yayınlanması kesinlikle yasaktır.