class "kapsulicerik_icsol1" İçeriği Buraya Gelecek

İKLİMİN ELEMANLARI

Sıcaklık, basınç, rüzgar, nem ve yağış olmak üzere iklimi belirleyen 5 etken vardır. Bunlardan sıcaklık en önemlisi olup diğer iklim elemanlarınada önemli etkiler yapar. Aslında diğer bütün iklim elemanlarını her biri birbiri ile ilişkilidir. Hepsinin bu ilişkileri sonucunda bir yerin iklim koşulları oluşur.

1-SICAKLIK

Dünyanın sıcaklık kaynağı güneştir. Sıcaklık insanlar ve diğer tüm canlılar için çok önemli olduğu gibi cansız varlıklar için ve çeşitli olaylar için önemlidir. İnsan bütün faaliyetlerini düzenlerken sıcaklık şartlarına göre düzenler. Yaşamsal faaliyetlerinin yanında ekonomik ve sosyal faaliyetlerinde de sıcaklık önemli bir unsurdur. Sıcaklık basıncı nemi ve hatta yağış oluşumunu etkileyerek te etkiler yapar. Sıcaklık kayaçların çözünmesi olayında da çok önemlidir. Sıcaklık diğer tüm canlıların yetişmesinde ve yayılışında etkilidir. Kısaca sıcaklık herşey için çok önemlidir.

Dünya üzerinde sıcaklık düzenli bir şekilde dağılmamıştır. Sıcaklığı etkileyen bir çok faktör vardır ve bunların etkilerine göre sıcaklığın yayılış alanları farklılık gösterir. Bazı yerler çok sıcak olurken bazı yerler vardır çok soğuktur. İşte sıcaklığın bu şekilde farklı dağılış göstermesinde etkili olan faktörler önemli rol oynar.

 

SICAKLIK DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1-Güneş ışınlarının geliş açısı 2-Güneşlenme süresi
3-Yükselti 4-Karalar ve Denizler (karasallık-denizellik)
5-Okyanus akıntıları 6-Rüzgarlar
7-Nem 8-Bitki örtüsü

 

1-Güneş Işınlarının Geliş Açısı

Güneş ışınlarının geliş açısı sıcaklığı etkileyen en önemli faktördür. Güneş ışınlarının geliş açısı 4 faktöre göre değişir ve sıcaklıkta buna göre dağılış gösterir.

 

A-Dünyanın Şekli (Enlemin etkisi)

Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının yere düşme açıları küçülür.
Güneş ışınları ne kadar dik gelirse sıcaklık o kadar daha fazla olur.
Türkiye ekvatora daha yakın olduğu için Kanada’dan daha sıcaktır.
Akdeniz bölgesinin yıllık ortalama sıcaklığı Marmara bölgesinden daha fazladır.

 

B-Mevsimler (Eksen eğikliği)

Eksen eğikliğine bağlı olarak Temmuz ayında KYK’de yaz yaşanırken GYK’de kış mevsimi yaşanır.
Türkiye’de yaz mevsimi yaşanırken Arjantin’de kış mevsimi yaşanır.

 

 

C-Günün Saati (Günlük hareket)

Bir yerdeki gün içindeki en yüksek sıcaklık öğlen vaktinden biraz sonradır.
Herhangi bir yerde gündüz sıcaklığı gece sıcaklığından daha fazladır.

 

 

D-Bakı ve Eğim

Bakı faktörüne bağlı olarak güneşe dönük yamaçlarda;
Sıcaklık fazladır.
Karlar erken erir.
Daimi kar sınırı yüksektir.
Tarımın ve yerleşmenin yükselti sınırı daha fazladır.
Bitki örtüsünün yetişme süresi daha yüksektir.
Aynı zamanda ekilen aynı tür bitkiler daha erken olgunlaşır.
Not: Dönenceler arasındaki bölgelerde bakı faktörünün etkisi önemli değildir.

 

2-Güneşlenme Süresi

Güneşlenme süresi ne kadar fazla olursa sıcaklık o kadar fazla olur. (Kutuplarda 6 ay gündüz yaşandığı halde sıcaklığın yinede düşük olması güneş ışınlarının yere eğik gelmesindendir.)
Ocak ayında KYK’de güneşlenme süresi GYK’ye göre daha azdır. Temmuz ayında ise daha fazladır.

 

3-Yükselti

Sıcaklık her 200 metre yükseldikçe ortalama 1C azalmaktadır.
Dağların yüksek kesimlerinde kalıcı karların bulunması
Bir dağ yamacı boyunca yükselen havanın yağış bırakması
Aynı enlemlerde farklı yüksekliğe sahip yerlerde sıcaklık değerlerinin farklı olması (Örnek: Ege ve Doğu Anadolu)
Yükseldikçe sıcaklığın azalmasına bağlı olarak bitki kuşaklarının oluşması
Yükseldikçe sıcaklığın azalmasına bağlı olarak tarım ürünlerinin olgunlaşma sürelerinin uzaması


 

 

class "kapsulicerik_icsag1" İçeriği Buraya Gelecek


Lise Coğrafya Dergisi öğrencilere hizmet eden ücretsiz sitedir. İçeriğimizin tamamı özgündür. Sitemiz okula yardımcı kaynaktır. Sitemizde ki hiç bir veri kopyalanamaz ve kullanılamaz, ancak kaynak gösterilerek ve bilgi vererek kullanabilirsiniz. Kaynak göstererek kullanma hakkı sadece öğrencilere aittir. Ticari amaçla kopyalanması, basılması, yayınlanması kesinlikle yasaktır.