Yağış Oluşumu ve Türleri

Buharlaşma ile yükselen su buharı soğumaya ve yoğunlaşmaya başlar. Yoğunlaşma sonucu bulutlar oluşur. Eğer hava kütlesi neme doyarsa yani bağıl nem %100 e yaklaşırsa yağış oluşur. Havada asılı tutulan su damlaları asılı duramaz hale gelir ve yeryüzüne düşer. Hava sıcaklığı 0C'nin altına inerse yağış kar şeklinde oluşur.

Bütün yağış oluşumları aslında birbiri ile aynıdır. Sadece oluştukları yerler, oluşum şekli farklıdır. Oluşumunda geçirdiği kademeler hepsinde aynıdır. Hepsinde sıcaklıkla beraber buharlaşma oluşur. Buharlaşan su tanecikleri yükselirken soğumaya başlar. Soğuma sonucunda yoğunlaşırlar ve yağış oluşur. Burada YÜKSELMEK kelimesine dikkat edelim. Aşağıda yağış oluşumlarını incelerken hepsinde yükselme kelimesi geçecektir. Çünkü yükselme olmadan yağış oluşmaz.

Oluşumuna Göre Yağışlar

Konveksiyonel yağış:

Bunlara yükselim yağışlarıda denir. Şayet oluşumunda yerdeki su buharı sıcaklıkla beraber buharlaşır ve yükselir. Yükseldikçe yoğunlaşarak yağış oluşur. Bu tür yağışlar buharlaşmanın şiddetli olduğu yerlerde görülür. Ekvator bölgesi en güzel örnektir. Türkiye'de İç Anadolu Bölgesi'nde görülen yağışlar bunlardandır ve yerel dilde Kırkikindi yağışları ismi verilir. Bu yağışlar daha çok öğleden sonra meydana geldiği için bu isim verilmiştir. Öğlen vakti sıcaklık iyice arttığı için buharlaşma oldukça şiddetlidir. Havanın doyması öğleden sonraki vakitlere (ikindi) denk geldiği için yağış öğleden sonra oluşur.

 

Cephe yağışı:

Sıcak hava kütlesi ise soğuk hava kütlesinin karşılaşma alanlarında, sıcak havanın soğuk hava üzerinde yükselmesi sonucu yoğunlaşıp yağış bırakması ile oluşur. Bu tür yağışlar genellikle orta enlemlerde görülür. Kutuplar civarından gelen soğuk hava ile, ekvator civarndan gelen sıcak hava daha çok 45 derece enlemleri olan orta enlemlerde karşılaştığı için bu yağışlar buralarda oluşur. Türkiye'de Akdeniz Bölgesi'nde en çok görülen yağışlardandır.

 

Yamaç yağışları (orografik yağışlar):

Denizden gelen nemli hava kütlesi dağ engeli ile karşılaşında, dağ boyunca yükselmeye ve soğuyup yoğunlaşmaya başlar. Yoğunlaşma yeteri düzeye gelince yağış oluşur. Türkiye'de Karadeniz Bölgesinin denize bakan yamaçlarında sık görülen yağış oluşumudur. Hindistan'da Himalaya Dağlarının eteklerinde de bu tür yağışlar görülür.

 

 

Yağış Biçimleri

Yağmur ve kar: Hava nem ile doyunca yağış başlar. Eğer hava sıcaklığı 0C'nin üzerindeyse yağmur yağar. Sıcaklık 0C'nin altına inerse kar yağar.

Dolu: Kararsız hava kütlelerinde su tanesinin atmosferde yükselip alçalması ve en sonunda yere düşmesi ile dolu oluşur. Dolu oluşumunda hava sıcaklığı önemli değildir. Sıcak havalarda da dolu yağar. Burada önemli olan atmosferdeki dikey yönlü hava hareketleridir.

Çiy ve kırağı: Geceleri soğuyan hava ağırlaşıp zemine çöker. Havanın içindeki su taneleri ise zemin üzerinde çökerek ıslaklık bırakır ve buna çiy ismi verilir. Özellikle soğuk zeminler üzerinde daha çok görülürler. Bunlar zemin üzerinde meydana gelen yoğunlaşmış su zerrecikleridir. Hava sıcaklığı 0C'nin altında ise bu su taneleri donarak beyaz bir renge bürünürler ve kırağı ismini alırlar.

Çiy ve kırağı oluşumunda sıcaklık farkı önemli bir etkendir. Sıcaklık farkının fazla olduğu yerlerde daha sık görülürler.

Kırç: Yükselici hava hareketi olmadığında yere yakın bulunan soğuk hava geceleri zemine çöker. Hava sıcaklığı 0C'nin çok altındadır. Zemin üzerinde buz kristalleri oluşur ve donan her su zerresi buna eklenir. Kırç oluşumu kırağıdan farklıdır. Ayrıca kırç kırağıya oranla daha büyük boyutlardadır.

 

 

Anasayfaya git

 

 


Soru sor

 

Aradığını bul

Sayfanın altına
Yorum yaz

 

Kanalımıza abone ol

 

Facebook'tan takip et

 

Bütün konulara bak

 

 

 

 

 


Lise Coğrafya Dergisi öğrencilere hizmet eden ücretsiz sitedir. İçeriğimizin tamamı özgündür. Sitemiz okula yardımcı kaynaktır. Sitemizde ki hiç bir veri kopyalanamaz ve kullanılamaz, ancak kaynak gösterilerek ve bilgi vererek kullanabilirsiniz. Kaynak göstererek kullanma hakkı sadece öğrencilere aittir. Ticari amaçla kopyalanması, basılması, yayınlanması kesinlikle yasaktır.